9. Ban thờ Thập nhị vị thần tiên

Theo thông tin của nhà đền thì ngay phía sau hương án của nhà hậu đường là ban thờ thập nhị vị thần tiên. Thông tin về các vị hầu như chỉ có vậy. Có ý kiến cho rằng việc thờ mười hai vị thần tiên là không đúng vì như vậy là có sự lẫn lộn với Đạo Mẫu vì con số 12 dễ khiến ta liên tưởng đến 12 vị chầu bà hoặc 12 cô trong Đạo Mẫu.

Tư liệu về đền Thượng hiện còn giữ được rất ít, không đủ để khẳng định được rằng có đúng đó là ban thờ các vị thần tiên hay không, và nếu đúng thì là bao nhiêu vị và là các vị nào. Chúng tôi cũng không tìm được tài liệu nào để có thể giúp khẳng định được điều này. Vì vậy, chúng tôi không dám đưa ra ý kiến xác quyết gì khác, mà chỉ xin theo thông lệ cũ của nhà đền.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng mạo muội đưa ra hai giả thiết để các vị có hiểu biết rộng xem xét:

  1. Liệu có phải thập nhị vị thần tiên mà nhà đền nhắc tới là gồm Bát tiên của Trung Quốc và Tứ bất tử của Việt nam?
  2. Liệu có phải thập nhị vị thần tiên mà nhà đền nhắc tới chính là Thập nhị tiên hiền (còn gọi là Thập nhị triết, tức là 12 môn đồ xuất sắc của đức Khổng Tử)?

Cơ sở để chúng tôi đưa ra giả thiết (1) là: Đền Ngọc Sơn, ngôi đền tương tự với đền Thượng, cũng có thờ Lã Tổ, một trong Bát tiên của Trung Quốc. Việt nam ta có 4 vị tiên bất tử là Thánh Tản Viên, Phù Đổng Thiên Vương, Chử Đạo Tổ, và Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Vậy, có thể đền Thượng cũng thờ bát tiên của Trung Quốc và kết hợp với cả các vị tiên bản địa chăng?

Cơ sở để chúng tôi đưa ra giả thiết (2) là: Mặc dù đền Thượng được coi là thuộc Đạo giáo, trong khi Khổng Tử là ông tổ của Nho giáo, nhưng trong trào lưu Tam giáo đồng nguyên thì ảnh hưởng qua lại giữa các tôn giáo này là rất rõ (lưu ý, Nho giáo cũng được coi là một tôn giáo mà Văn Miếu chính “thánh đường”). Vả lại, đối tượng hướng tới của đền thờ Văn Xương Đế Quân trước hết là các nho sỹ, sỹ tử, quan lại, những người vốn là môn đồ của Nho giáo. Đó là sự dung thông giữa Đạo giáo và Nho giáo.

Riêng trong Nho giáo, việc thờ phụng Tứ phối, Thập triết hoặc Thập nhị triết (còn gọi là Thập nhị tiên hiền) và Thất thập nhị tiên hiền([1]) là rất phổ biến. Văn Miếu Quốc Tử Giám tại Hà nội thờ Thập triết; Văn Miếu tại Huế thờ Thập nhị triết, Văn Thánh Miếu Vĩnh Long thờ Thập nhị triết. Xét theo thông lệ của Nho giáo thì Thập nhị triết gồm 12 vị sau đây:

  1. Mẫn Tổn tự Tử Khiên.
  2. Nhiễm canh tự Bá Ngưu.
  3. Nhiễm Ung tự Trọng Cung.
  4. Tể Dư tự Tử Ngã (Tể Ngã).
  5. Đoan Mộc Tứ tự Tử Cống.
  6. Nhiễm Cầu tự Tử Hữu (Nhiễm Hữu).
  7. Trọng Do tự Tử Lộ (Quí Lộ).
  8. Ngôn Yển tự Tử Du.
  9. Bốc Thương tự Tử Hạ.
  10. Chuyên Tôn Sư tự Tử Trương.
  11. Hữu Nhược tự Tử Nhược (Hữu Tử).
  12. Chu Hi ([2]).

Danh sách Thập nhị tiên hiền này được chúng tôi trích ra từ sách Đại nam nhất thống chí, phần giới thiệu về Văn Miếu tại Kinh đô Huế. Cao Đài Từ Điển cũng đưa ra danh sách tương tự về Thập nhị tiên hiền.

Mặc dù đền Thượng không thuộc Nho giáo như Văn Miếu nhưng bản chất là thờ sự học hành khoa cử, và như vậy thì cũng không khác nhau là mấy. Mặt khác, sự dung thông Tam giáo cũng có thể khiến cho một số vị được thờ phụng trong cả ba tôn giáo ấy, ví dụ như Linh Tiên Quán([3]) thờ cả Phật – Lão – Khổng; hoặc tại Văn Thánh Miếu Vĩnh Long có thờ cả Đức Khổng Tử, các vị tiên hiền và ba vị Văn Xương. Vậy, có thể đền Thượng cũng thờ Thập nhị tiên hiền như ở Văn Miếu, với ý nghĩa đây là các vị thánh của văn chương chữ nghĩa chăng?

Tuy nhiên, xin nói lại, đây chỉ là các giả thiết chúng tôi đưa ra mà chưa có đủ bằng chứng tin cậy để chứng minh.


([1]) Tại phần Sơ lược tiểu sử tác giả và nhân vật ở cuối sách này có giới thiệu về Khổng Tử và các vị Tứ phối, Thập triết, Thập nhị triết, và Thất thập nhị tiên hiền.

([2]) Chu Hi không phải là môn đồ trực tiếp của đức Khổng Tử, nhưng do công lao của ông trong việc bổ sung thêm tư tưởng Phật giáo và Đao giáo vào tư tưởng Nho giáo của Khổng Tử, làm nên Tân Khổng Giáo, nên người đời sau bổ sung ông thành một trong các vị thuộc Thập nhị tiên hiền. Lai lịch Chu Hi được nêu tại phần giới thiệu về thần Chu Y.

([3]) Xem phần Phụ lục về Linh Tiên Quán.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s