Quan điểm 1: Lý Thiết Quải và Tào Quốc Cữu

Trong cuốn Người Việt nam với Đạo giáo, khi viết về đền Ngọc Sơn, Phó giáo sư sử học Nguyễn Duy Hinh cho rằng các vị trí thờ tại đền Ngọc Sơn tính từ trong ra gồm có Đức Thánh Trần, Văn Xương Đế Quân, Lã Tổ, Lý Thiết Quải, Tào Quốc Cữu, Quan Thánh Đế, Quan Bình, Chu Thương. Trong đó, Lã Tổ (Lã Động Tân), Lý Thiết Quải, và Tào Quốc Cữu là ba trong số bát tiên ([1]). Phó giáo sư Nguyễn Duy Hinh không nêu cụ thể từng vị trí mà chỉ liệt kê chung danh tính các pho tượng tại đền.

Dựa trên thông tin này và qua khảo sát tại đền Ngọc Sơn, chúng tôi vẽ và trình bày dưới đây sơ đồ bố trí tượng thờ tại đền Ngọc Sơn. Danh tính các vị được thờ tại đền Ngọc Sơn theo thông tin của Phó giáo sư Nguyễn Duy Hinh là rõ ràng, trừ hai vị trí số 5 và số 6 (là hai vị phối thờ với đức Văn Xương). Theo chúng tôi, căn cứ để ông đưa ra danh tính cho pho tượng số 6 tại đền Ngọc Sơn là dựa trên truyền thuyết về Lý Thiết Quải. Theo truyền thuyết về bát tiên thì Lý Thiết Quải vốn có hình dung đẹp đẽ, tuy nhiên, sau khi xuất hồn theo Lão Tử bảy ngày, khi trở về thì thân xác của ông đã bị học trò thiêu mất, nên đành nhập vào xác một ông lão ăn mày, một chân bị cùi (hủi), tay luôn mang cây gậy sắt (“Thiết quải” là “gậy sắt”). Có thể Phó giáo sư sử học Nguyễn Duy Hinh đã dựa trên chi tiết này để cho rằng pho tượng số 6 là Lý Thiết Quải vì pho tượng này có dung mạo xấu xí với một chân co quắp; và từ đó gán cho pho tượng số 5 là Tào Quốc Cữu.

Như vậy, có thể thấy cách lý giải của Phó giáo sư Nguyễn Duy Hinh chỉ liên hệ được một đặc điểm của pho tượng số 6 (một chân co) với đặc điểm nhận dạng của Lý Thiết Quải; nhưng ngoài đặc điểm này ra, pho tượng số 6 ở đền Ngọc Sơn còn có đặc điểm 2 chiếc sừng trên đầu, hình dáng quỷ ôm đấu thì không liên hệ được với hình dung của Lý Thiết Quải. Hơn nữa, nếu đó đúng là Lý Thiết Quải thì pho tượng không thể thiếu cây gậy trứ danh của ông. Mặt khác, việc tại sao lại là Tào Quốc Cữu mà không phải một vị khác trong bát tiên, và việc chỉ đưa vào thờ ba trong số 8 vị tiên, cũng cho thấy đây là quan điểm thiếu thuyết phục.

Chúng tôi đã trực tiếp tiếp xúc với nhà Hà nội học Nguyễn Vinh Phúc và trao đổi với ông về các nghi vấn này. Ông Nguyễn Vinh Phúc cũng thừa nhận rằng thông tin về đức Văn Xương Đế Quân là rất phức tạp và không thống nhất, đó là chưa kể đến các vị phối thờ với Ngài. Theo ông Nguyễn Vinh Phúc thì quan điểm thứ 1 nêu trên của Phó giáo sư Nguyễn Duy Dinh (một người bạn rất thân đã quá cố của ông Nguyễn Vinh Phúc) là có nhầm lẫn.


([1]) Năm vị còn lại là Hán Chung Ly, Lam Thái Hòa, Trương Quả Lão, Hà Tiên Cô, Hàn Tương Tử.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s